Marathon và canh bạc đa chế độ: Bungie tự phá bản sắc để cứu lượng người chơi

Bungie hiếm khi tự nói ra điều này. Thế mà trong lá thư gửi cộng đồng mang tên "The Next Chapter of Bungie", Giám đốc Studio Poria Torkan và Tổng giám đốc sản phẩm Marathon Josh Deane viết thẳng rằng lượng người chơi thực tế của Marathon vẫn chưa đạt mức kỳ vọng của studio. Không kèm một con số nào. Với một tựa game từng được giới phê bình ca ngợi nồng nhiệt ngay khi ra mắt, khoảng cách giữa lời khen chuyên môn và sự vắng bóng của người chơi là dấu hiệu tôi nhìn thấy rất nhiều lần trên bảng tin chuyển nhượng: đội thắng trận đẹp mắt, nhưng khán đài vẫn trống. Khi ban lãnh đạo phải viết thư thay vì tung trailer, bảng tin sản phẩm đã chuyển từ giai đoạn quảng bá sang giai đoạn cấp cứu.

Bối cảnh: một tựa game bị đặt sai vị trí

Marathon là extraction shooter PvPvE — người chơi vào bản đồ, thu thập chiến lợi phẩm, rồi phải trích xuất thành công mới giữ được những gì mang về. Cấu trúc rủi ro–phần thưởng đó là toàn bộ bản sắc của dòng game này, và cũng là lý do nhóm người chơi trung thành với nó chọn nó thay vì hàng chục tựa bắn súng khác. Điểm nhạy cảm nằm ở chỗ Bungie từng dồn một lượng lớn nhân sự và nguồn lực từ Destiny 2 sang Marathon, đúng giai đoạn Destiny 2 bước vào phần cuối của kế hoạch live-service. Ban lãnh đạo nhiều lần phủ nhận việc Marathon được xây dựng để kế nhiệm Destiny. Tôi hiểu vì sao họ phải nói điều đó: cộng đồng Destiny đọc mọi dòng thông báo như đọc bảng lương của đội mình, và bất kỳ tín hiệu nào cho thấy nguồn lực bị rút đi đều tạo phản ứng ngay lập tức.

Phần lõi: ba chế độ trong một năm và bài toán chia tách người chơi

Hướng đi mới mà Bungie công bố khá cụ thể. Trong năm đầu tiên, Marathon sẽ mở rộng sang PvE co-op, PvP cạnh tranh và giữ lại PvPvE. Lộ trình chia thành hai mốc: bản "Nightfall Refresh" vào tháng 10, sau đó là "Symbiosis" vào tháng 12 với chế độ PvE thường trú. Cá nhân tôi theo dõi cấu trúc này theo cách tôi vẫn theo dõi một đội bóng chuyển từ sơ đồ một tiền đạo sang ba mũi nhọn: vấn đề không phải nó sai, mà là mọi thay đổi hệ thống đều có giai đoạn chuyển tiếp, và trong giai đoạn đó đội dễ thua những trận trước kia họ thắng.

Ba chế độ trong mười hai tháng là bài toán vận hành, không phải bài toán ý tưởng. PvE co-op cần thiết kế màn chơi, cần AI, cần vòng lặp phần thưởng khác hoàn toàn vòng lặp trích xuất. PvP cạnh tranh cần hệ thống xếp hạng, cân bằng vũ khí, chống gian lận — những thứ tiêu tốn nhân lực liên tục sau khi ra mắt chứ không phải làm một lần rồi xong. PvPvE giữ nguyên nghĩa là đội ngũ phải tiếp tục cân bằng chế độ cũ trong lúc xây chế độ mới. Ở góc độ phân bổ nguồn lực, đây là ba sản phẩm sống chung một mái nhà, mỗi sản phẩm đòi một chu kỳ cập nhật riêng.

Về phía người chơi, mở rộng đồng nghĩa chia tách. Nhóm PvE và nhóm thích trải nghiệm đa dạng được hưởng lợi rõ ràng, vì họ có thêm lý do quay lại. Nhóm trung thành với vòng lặp trích xuất thuần túy thì mất dần lý do coi Marathon là nhà của họ. Bungie gọi đó là trao cho người chơi "nhiều quyền kiểm soát hơn trong cách họ tương tác với thế giới". Cách diễn đạt này đúng, nhưng nó cũng thừa nhận một điều: vòng lặp cũ không giữ được người chơi đủ lâu.

Điểm tôi muốn nhấn mạnh là chi phí chìm. Khi một studio dồn nguồn lực lớn vào một tựa game rồi thừa nhận nó chưa đạt kỳ vọng, áp lực chuyển từ sáng tạo sang thương mại. Việc công bố lộ trình tháng 10 và tháng 12 quá rõ ràng, quá sớm, cho thấy có một hạn chót phía sau — thường là chu kỳ kế hoạch hoặc chu kỳ tài chính. Thông tin chưa kiểm chứng chỉ là tiếng ồn; thông tin đã kiểm chứng mới là tín hiệu. Ở đây, tín hiệu đã kiểm chứng nằm gọn trong một câu của chính ban lãnh đạo: chưa đạt kỳ vọng.

Góc phản trực giác: vấn đề không nằm ở thiết kế

Cách kể chuyện phổ biến hiện nay là Marathon thất bại vì thiết kế. Tôi không đồng ý với cách đặt vấn đề đó. Mô thức "nhà phê bình khen, người chơi không ở lại" xuất hiện rất nhiều trong vài năm gần đây, và phần lớn trường hợp nguyên nhân không nằm ở cảm giác chơi ban đầu mà nằm ở phần cuối vòng lặp: sau khi người chơi đã hiểu hết bản đồ, hết vũ khí, hết nhiệm vụ, họ cần một lý do để tiếp tục. Thiếu lý do đó thì trận đấu hay đến đâu người chơi cũng rời đi.

Có một tầng nguyên nhân nữa ít ai chịu gọi tên: thị trường extraction shooter đang bão hòa. Khi nhiều tựa game cùng bán một cảm giác rủi ro–phần thưởng giống nhau, người chơi phân bổ thời gian như nhà đầu tư phân bổ vốn: họ không rời bỏ thể loại, họ rời bỏ những tựa game không còn là lựa chọn tốt nhất trong ví thời gian của họ. Đó là lý do tôi thận trọng với mọi dự báo nói rằng thêm chế độ sẽ tự động kéo người chơi về.

Câu chuyện "Marathon không phải bản kế nhiệm Destiny" nên được đọc như quản trị danh tiếng nhiều hơn là tuyên bố sản phẩm. Khi nguồn lực đã dịch chuyển, thứ ban lãnh đạo cần bảo vệ trước tiên là thương hiệu Destiny, để cộng đồng cũ không cảm thấy bị bỏ rơi. Tôi nhìn vào sao bảng, nhưng tôi luôn dò la bàn. Sao bảng ở đây là lời hứa về ba chế độ; la bàn là câu hỏi liệu Bungie có đủ người để vận hành cả ba mà không làm mỏng chế độ gốc.

Điểm hấp dẫn duy nhất có thể chạm tới hệ sinh thái thi đấu là chế độ PvP cạnh tranh. Tính đến thời điểm này, chưa có hệ thống xếp hạng, chưa có giải đấu, chưa có hạ tầng khán giả nào được công bố. Một chế độ PvP không tự động sinh ra esports; nó chỉ là nguyên liệu thô. Dựa trên kinh nghiệm tổ chức giải đấu của tôi từ giai đoạn đầu sự nghiệp, thiếu luật thi đấu, thiếu máy chủ thi đấu, thiếu lịch trình thì đó vẫn là phòng tập, chưa phải sân vận động.

Điểm mấu chốt cần theo dõi

Phép thử thật nằm ở hai mốc. Bản "Nightfall Refresh" tháng 10 sẽ cho biết người chơi có quay lại hay không. Bản "Symbiosis" tháng 12 với PvE thường trú sẽ cho biết chiến lược đa chế độ có vận hành được hay không. Nếu cả hai mốc giữ được người chơi, Bungie chứng minh rằng mở rộng không nhất thiết phải phá bản sắc. Nếu một trong hai mốc thất bại, câu chuyện sẽ đổi chiều rất nhanh.

Chợ đông nghịt người, nhưng người biết đường ra về rất ít. Bungie đang đứng giữa chợ đó, tay cầm ba tấm bản đồ, và chỉ có một mùa để chứng minh tấm nào dẫn tới chỗ có người.