Nhạc trưởng Odegaard hồi sinh, Arteta tìm ra công thức mới cho Arsenal

Người đàn ông trung niên ngồi bên phải tôi trên khán đài phía Tây bất ngờ buông một tiếng thở dài khi Martin Odegaard xoay người ở rìa vòng cấm Chelsea. Lúc ấy tỷ số vẫn là 0-0, chưa có bàn thắng, chưa có pha dứt điểm, nhưng ông ta chỉ tay về phía số 8 áo trắng và nói với người bạn đồng hành: “Cậu ấy hôm nay không chạy ra biên. Cậu ấy đang đứng vào nơi Chelsea không ai trông thấy.” Đường chuyền vài giây sau đó của Odegaard cho Bukayo Saka không quá dài, nhưng nó bắt đầu chu kỳ luân chuyển bóng mà Arsenal thiếu suốt những vòng đầu mùa. Trên màn hình truyền hình, tình huống ấy có thể bị bỏ qua như một pha chạm bóng trung bình. Nhưng với những người dành nhiều buổi sáng ở Carrington để quan sát từng buổi tập, đây là lời xác nhận cho một thay đổi chiến thuật quan trọng nhất từ đầu mùa giải: Mikel Arteta đã sẵn sàng giải phóng Odegaard khỏi vai trò hộ công lệch phải quen thuộc, để biến đội trưởng Arsenal thành trung tâm điều phối ở khu vực giữa sân. Bối cảnh trận đấu ngày 6/9 tại Emirates khiến sự thay đổi này càng có ý nghĩa. Premier League mới trôi qua bốn vòng, Arsenal chưa tìm được mạch thắng ổn định, trong khi Chelsea đến London với một bộ khung trẻ trung, nhiều năng lượng và sẵn sàng phòng ngự ở phần sân nhà. Chelsea không bại trận vì thiếu quyết tâm; họ bế tắc vì không thể xác định ai là người thực sự chịu trách nhiệm triển khai bóng cho Arsenal. Arteta không cần mua thêm một tiền vệ mới. Ông cần thay đổi vị trí của cầu thủ quan trọng nhất. Thay vì để Odegaard dạt phải, kéo bóng từ sân nhà và tìm kiếm những đường tạt vào vòng cấm, Arsenal để cậu ấy lùi sâu hơn, nằm đúng giữa hai tiền vệ phòng ngự của Chelsea, giữa hàng hậu vệ và hàng tiền vệ đối phương. Từ vị trí này, Odegaard có thể xoay người, quan sát toàn bộ khối đội hình trước mặt và quyết định hướng tấn công. Khi David Raya có bóng trong chân, Odegaard không lao thẳng lên như một số 10 cổ điển. Cậu ấy nhích về phía trước hai trung vệ Chelsea, tạo thành một điểm tựa vừa đủ để Bukayo Saka kéo giãn biên phải, vừa đủ để Kai Havertz chơi lưng và kéo trung vệ ra khỏi vị trí. Nếu một tiền vệ Chelsea bám theo Odegaard, khoảng trống phía sau lưng anh ta sẽ mở ra cho Declan Rice. Nếu Chelsea chọn co về, Odegaard lại có thời gian và không gian để đặt quả bóng vào giữa hai hàng phòng ngự. Điều quan trọng nhất không nằm ở những đường kiến tạo trực tiếp. Odegaard gần như không được ghi nhận bằng những pha dứt điểm như mùa giải trước, nhưng cậu ấy là người chạm bóng nhiều nhất trong một phần ba giữa sân, liên tục nhận bóng dưới áp lực và dùng nhịp chuyền ngắn để kéo đội hình Chelsea giãn ra. Có những thời điểm Arsenal giữ bóng đến hai mươi nhịp trước khi bóng được luân chuyển sang cho Saka. Chelsea không mất bóng ở những pha tranh chấp tay đôi mà mất bóng ngay từ khâu phán đoán điểm đến của quả bóng tiếp theo. Arteta cũng thay đổi cách Arsenal pressing. Thay vì để Odegaard dâng cao và cô lập với tiền vệ phòng ngự đối phương, Arsenal dùng Rice dâng lên theo bóng, còn Odegaard chặn các đường chuyền ngang vào khu vực trung tâm. Khi Chelsea chuyền bóng ra biên, cầu thủ chạy cánh của Arsenal sẽ bó vào, còn Odegaard di chuyển theo hướng nghiêng để bịt đường phản công xuyên tâm. Cấu trúc này khiến Chelsea không thể thoát pressing bằng cách đơn giản là chuyền vượt tuyến ra sau lưng hậu vệ, bởi bất kỳ đường chuyền nào về phía trung lộ đều có thể bị Odegaard cắt. Các con số trong bốn trận đấu vừa qua không nói lên toàn bộ câu chuyện, nhưng chúng cho thấy xu hướng rõ rệt. Odegaard có số lần nhận bóng giữa hai vòng cấm cao hơn hẳn giai đoạn đầu mùa trước, trong khi số lần rê bóng từ biên vào trung lộ giảm mạnh. Cậu ấy không còn là cầu thủ phải tạo đột biến bằng những tình huống một chọi một. Thay vào đó, Odegaard trở thành người đặt nhịp, người chọn điểm đến cho từng đường chuyền tiếp theo của Arsenal. Nhiều ý kiến sau trận đấu lại quay về câu chuyện chiêu mộ: Arsenal cần một số 8 biết ghi bàn, một tiền vệ trung tâm đẳng cấp để giảm tải cho Odegaard. Nhưng khi nhìn bốn vòng đấu gần nhất, vấn đề của Arsenal không nằm ở con người hay thương vụ. Vấn đề nằm ở cấu trúc. Odegaard từng bị kéo ra biên quá nhiều, biến thành người tạt bóng thay vì người điều khiển nhịp đập. Arteta đã đọc ra sai lầm đó và đưa cậu ấy vào trung lộ. Cách hiểu lầm phổ biến từ bên ngoài là cho rằng Arsenal chỉ thắng Chelsea vì đối thủ chơi rời rạc. Thực tế trên sân cho thấy Chelsea luôn giữ được ý đồ phòng ngự, nhưng họ không thể phong tỏa một cầu thủ di chuyển khôn ngoan trong không gian giữa các tuyến. Odegaard không cần chạy nhanh hơn ai. Cậu ấy chỉ cần xuất hiện đúng thời điểm và đúng khoảng trống, rồi để những vệ tinh xung quanh làm phần việc còn lại. Với tôi, thứ đắt nhất trong bóng đá là khoảnh khắc người hâm mộ nhận ra đội bóng đang cần mình, và khoảnh khắc Arteta nhận ra Odegaard cần được giải phóng khỏi vai trò cũ cũng quan trọng không kém. Đội trưởng Arsenal đã chơi 4 trận ở Premier League mùa này, nhưng trận đấu với Chelsea ngày 6/9 mang đến hình ảnh khác hẳn. Cậu ấy đứng nhiều hơn, di chuyển ít hơn nhưng thông minh hơn rất nhiều. Arsenal không cần một Odegaard chạy không biết mệt bên hành lang phải. Arsenal cần một Odegaard nằm giữa trận địa, nhìn thấy cả bàn cờ và chọn nước đi tiếp theo cho toàn đội. Tất nhiên, một trận đấu không thể khẳng định một công thức đã hoàn thiện. Chelsea có thể đã có một ngày thiếu sắc bén, và Arsenal sẽ sớm đối mặt với những đối thủ chủ động nhường bóng hoặc pressing rát hơn nhiều. Nhưng tín hiệu từ Emirates là quá rõ ràng. Arteta không chỉ thay đổi vị trí của Odegaard; ông đang viết lại cách Arsenal tiếp cận trận đấu lớn. Câu hỏi đáng chú ý không phải là liệu Odegaard có ghi bàn hay kiến tạo nhiều hơn trong phần còn lại của mùa giải. Câu hỏi thú vị hơn là liệu Arteta có giữ vững công thức này khi đối thủ đã xem băng ghi hình. Nếu ông giữ được, Odegaard sẽ đưa Arsenal trở lại cuộc đua bằng một vai diễn mới, không ồn ào nhưng đầy kiểm soát. Người giữ nhịp hiểu rằng một đội bóng lớn không cần chơi nhanh ở mọi thời điểm; họ chỉ cần chơi đúng nhịp khi quan trọng nhất.