Việt Nam chờ Hoàng Đức, Thái Lan gọi lại ngôi sao: bảng B chỉ có một cửa

Chiều muộn ở Ninh Bình, tôi đứng ngoài hàng rào sân tập và đếm. Không đếm bàn thắng, không đếm đường chuyền dài — chỉ đếm những lần Hoàng Đức chạm bóng rồi chuyền ngang trong cự ly mười lăm mét. Mười bốn lần trong hai mươi phút. Đến lần thứ mười lăm, anh dừng lại, cúi xuống, đặt tay lên vùng háng trong rồi đi bộ ra biên. Không ai trong ban huấn luyện nói gì. Một nhân viên y tế đưa khăn. Hoàng Đức ngồi xuống ghế nhựa, mắt vẫn nhìn ra khu vực giữa sân, nơi các đồng đội đang đá đối kháng. Một tháng trước đó, ở Hà Nội, anh là người tung đường chuyền quyết định trong hiệp hai trận hòa 2-2 với Thái Lan. Bây giờ anh chuyền ngang mười lăm mét và dừng ở lần thứ mười lăm. Tuổi 22 tôi đếm từng mét nghi thức; tuổi 31 tôi hiểu đó là lời hứa. Sân cỏ không bao giờ nói dối, chỉ có người xem nói thật. FIFA ASEAN Cup khởi tranh ngày 24 tháng Chín tại Indonesia. Bảng B gồm Việt Nam, Thái Lan, Pakistan và Philippines. Với Việt Nam, chỉ có một trận thật sự: ngày 29 tháng Chín gặp Thái Lan. Hai trận còn lại — Pakistan ngày 26 tháng Chín, Philippines ngày 2 tháng Mười — là thủ tục, trừ khi chính Việt Nam biến chúng thành bi kịch. Thể thức khiến mọi tính toán trở thành nhị phân: chỉ đội nhất bảng vào chung kết, đội nhì xuống tranh hạng ba. Không có cửa phụ để sửa sai sau vòng bảng. Việt Nam thắng Thái Lan 2-0 ở Bangkok, hòa 2-2 ở Hà Nội, vô địch với tổng tỷ số 4-2. Trận chung kết diễn ra trong tháng Tám. Vòng bảng bắt đầu cuối tháng Chín. Chưa đầy ba mươi ngày giữa hai sự kiện — quá ngắn cho một quá trình hồi phục, và cũng quá ngắn cho một cuộc tái thiết. Thái Lan chọn 23 cầu thủ từ danh sách 55. Chỉ sáu người sống sót từ đội hình dự chung kết. HLV Anthony Hudson gọi lại Chanathip Songkrasin, Peeradol Chamrasamee, Supachok Sarachat. Ở hàng thủ xuất hiện Mickelson, sinh tại Na Uy, đang chơi cho Elversberg, và Jude Soonsup-Bell, trưởng thành từ học viện Chelsea và Tottenham, hiện thuộc Port FC. Eric Kahl vẫn chờ một cuộc gọi từ đội tuyển Thụy Điển trước khi quyết định. Phía Việt Nam, danh sách thiệt hại dài hơn danh sách triệu tập. Nguyễn Duy Mạnh phẫu thuật, nghỉ sáu đến chín tháng. Đoàn Ngọc Tân vắng mặt. Văn Vĩ rách bắp chân. Hoàng Đức rách cơ háng, chưa có ngày trở lại. Liên đoàn Bóng đá Việt Nam đang phối hợp với CLB Ninh Bình FC trong phác đồ hồi phục cho anh. Không liên đoàn nào công bố sơ đồ chiến thuật, cách pressing hay mô hình triển khai bóng. Tôi có thể xem băng hình, nhưng băng hình chỉ kể lại trận đã qua, không nói trước được đội nào sẽ đá thế nào vào ngày 29 tháng Chín. Nên tôi bám vào thứ khác: dữ liệu nhân sự. Với Thái Lan, tín hiệu rõ nhất nằm ở tuyến giữa. Chanathip, Peeradol và Supachok đều là những cầu thủ chơi bóng bằng kỹ thuật và bằng nhịp. Supachok cùng Teerapat Pruetong đang khoác áo Hokkaido Consadole Sapporo, môi trường J.League với cường độ chạy và pressing cao hơn hẳn V.League hay Thai League. Một bộ ba tuyến giữa có hai người được rèn ở Nhật thường nghiêng về kiểm soát bóng và phối hợp nhóm hơn là phòng ngự khối thấp rồi phản công. Suy luận này dựa trên hồ sơ cầu thủ, chưa có băng hình hay chỉ số xG, PPDA nào xác nhận. Thành tích đối đầu đáng chú ý nhất của Thái Lan thuộc về một cá nhân: Chanathip đã gặp Việt Nam tám lần, thắng bốn, hòa bốn, chưa thua lần nào. Ở phía Việt Nam, tín hiệu nằm theo hướng ngược lại. Bốn ca chấn thương và vắng mặt đều rơi vào trục dọc của đội: trung vệ, tiền vệ trung tâm và cánh. Mất người ở tuyến giữa gây tổn hại lớn hơn mất người ở rìa, vì tuyến giữa vừa là nơi triển khai bóng, vừa là tấm chắn trước hàng thủ. Khi cả Duy Mạnh lẫn Hoàng Đức đều không đạt thể trạng tốt nhất, Việt Nam mất cùng lúc khả năng thoát bóng từ sân nhà và khả năng chuyển hóa bóng thành cơ hội. Nếu Hoàng Đức đá chính, khu vực giữa sân sẽ chứng kiến một cuộc đối đầu thuần chức năng. Chanathip là người sáng tạo tự do, hay di chuyển, luôn tìm khoảng trống giữa hai tuyến. Hoàng Đức là người tổ chức nằm sâu nhất, giữ nhịp và phát động từ dưới. Cùng một vùng sân, hai chức năng trái ngược. Ai áp được nhịp của mình lên khu vực đó sẽ kiểm soát trận đấu. Một chi tiết ít được nhắc: Thái Lan chỉ giữ sáu cầu thủ từ đội dự chung kết, nhưng trong số đó có Sarach Yooyen, đội trưởng ở ASEAN Cup gần nhất. Một tập thể tái thiết mà vẫn giữ thủ lĩnh phòng thay đồ thì không hẳn là một tập thể mới. Sáu mối liên hệ với quá khứ trong một nhóm hai mươi ba người, đó là tỷ lệ đáng để theo dõi. Cách đọc phổ biến hiện nay là: Thái Lan mạnh hơn trên giấy vì các ngôi sao trở lại, Việt Nam yếu hơn vì mất người. Cách đọc đó bỏ qua một biến số quan trọng — số phút thi đấu chung. Một đội hình bị làm lại gần như toàn bộ có rất ít phút chơi cạnh nhau. Chanathip, Peeradol, Supachok trở lại sau thời gian dài vắng mặt. Mickelson và Soonsup-Bell gần như chưa từng đá cùng nhau trong màu áo Thái Lan. Chất lượng cá nhân tăng, độ gắn kết giảm. Trong bóng đá đội tuyển, quỹ thời gian tập trung ngắn là kẻ thù lớn nhất của một tập thể mới. Thái Lan có một tháng, đúng bằng khoảng thời gian mà cả quá trình hồi phục lẫn quá trình ráp đội đều cần. Việt Nam mất người, nhưng giữ được bộ khung vô địch. Những người còn lại đã chơi với nhau đủ lâu để biết nhau di chuyển ở đâu. Còn thành tích tám trận bất bại của Chanathip trước Việt Nam: đó là ký ức, chưa phải dự báo. Nó thuộc về một cá nhân, trong khi hai trận chung kết gần nhất thuộc về một tập thể. Một cầu thủ có thể chưa từng thua Việt Nam trong khi đội của anh ta thua Việt Nam hai lần liên tiếp. Hai dữ kiện cùng tồn tại và không phủ định nhau. Truyền thông khu vực đang đóng gói sự lệch pha này thành vũ khí tâm lý trước trận, nhưng nó chỉ có hiệu lực nếu Việt Nam tự tin vào nó. Rủi ro thật sự của Việt Nam nằm ở thể thức. Không có lưới an toàn. Một trận thua ngày 29 tháng Chín kéo theo việc toàn bộ chiến dịch bảo vệ ngôi vô địch kết thúc ngay ở vòng bảng. Chấn thương của Hoàng Đức vì thế mang tính sống còn, chứ không còn là chuyện khó chịu. Hai mươi phút đầu hiệp hai ngày 29 tháng Chín sẽ trả lời phần lớn câu hỏi. Nếu Hoàng Đức đá chính và chịu được cường độ đó, Việt Nam có trục. Nếu không, Kim Sang Sik phải chọn giữa một tuyến giữa cơ bắp và một tuyến giữa mất phương hướng. Người giữ nhịp không được phép ngủ quên trong tiếng hò reo. Tôi viết không phải để được đọc, mà để sân cỏ có người làm chứng.