V-League và bạo lực sân cỏ: Khi bài học bắt đầu từ băng ghế huấn luyện

Tiêu đề: V-League và bạo lực sân cỏ: Khi bài học bắt đầu từ băng ghế huấn luyện

Hook

Đêm hôm ấy, tôi ngồi trước màn hình trong căn hộ ở Manchester, xem lại pha vào bóng của Văn Hậu với Doãn Ngọc Tân. Quả bóng đã ở cách đó cả mét. Cú xoạc bóng vẫn đến. Trọng tài rút thẻ đỏ. Văn Hậu nhận án treo giò bốn trận.

Người ngồi cạnh tôi là một đồng nghiệp từng làm việc ở học viện trẻ của một câu lạc bộ Premier League. Anh im lặng rất lâu. Rồi anh nói một câu mà tôi phải ghi ngay vào sổ tay: „Cậu bé này chưa bao giờ được dạy cách xoạc bóng đúng cách.“

Câu nói ấy khiến tôi dừng lại. Bởi vì ở V-League, chúng ta đang chứng kiến một chuỗi sự việc tưởng như ngẫu nhiên nhưng lại có logic bên trong. Văn Hậu với Doãn Ngọc Tân. Tấn Sinh và Văn Sơn cùng nhằm vào Đình Bắc trong cùng một trận đấu. Những pha bóng ấy không phải là tai nạn của kỹ thuật. Chúng là sản phẩm của một nền văn hóa được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Context

Trong nhiều năm theo dõi bóng đá Việt Nam từ xa, tôi nhận ra một điều mà không nhiều người nói đến. V-League không phải là giải đấu mới xuất hiện những pha vào bóng thô bạo. Đó là đặc điểm đã tồn tại từ lâu, được nhiều người hâm mộ và giới chuyên môn thừa nhận như một phần „chất“ của bóng đá Việt Nam.

Nhưng mùa giải này, mọi thứ dường như đã vượt qua ngưỡng chấp nhận. Các sự việc xảy ra dồn dập trong giai đoạn đầu mùa. Điểm chung của chúng là gì? Đó là những cầu thủ trẻ, những cái tên đang cạnh tranh suất đá chính trong đội hình.

Một chuyên gia châu Âu, người thường xuyên trả lời phỏng vấn cho báo Dân trí, đã đưa ra một quan điểm đáng chú ý. Ông nói rằng V-League cần đào tạo văn hóa bóng đá ngay từ cấp độ trẻ. Đây không phải là một phát biểu mang tính khẩu hiệu. Đây là một chẩn đoán có cơ sở, dựa trên quan sát về cách các thế hệ cầu thủ được hình thành.

Tôi đã đối chiếu quan điểm này với hệ thống đào tạo trẻ ở châu Á. Nó đúng.

Core

Hãy nhìn vào cấu trúc của vấn đề. Một cầu thủ khi bước vào sân chuyên nghiệp đã mang theo một bộ thói quen được hình thành từ rất lâu trước đó. Nếu một đứa trẻ mười tuổi được dạy rằng cách tốt nhất để giành bóng là làm cho đối thủ sợ hãi, thì đến khi hai mươi tuổi, phản xạ ấy đã ăn sâu vào hệ thần kinh. Không có huấn luyện viên nào ở cấp V-League có thể thay đổi nó chỉ bằng vài buổi tập.

Đây là điểm mà phân tích của tôi tập trung: vấn đề không nằm ở cầu thủ, mà nằm ở người dạy họ.

Trong một chia sẻ gần đây, vị chuyên gia châu Âu đã chỉ ra rằng quá nhiều huấn luyện viên trẻ ở Việt Nam dựa chủ yếu vào kinh nghiệm chơi bóng hoặc kinh nghiệm bóng đá đường phố, thay vì được đào tạo bài bản qua hệ thống chứng chỉ huấn luyện viên.

Trong bối cảnh bóng đá châu Á, hệ thống chứng chỉ huấn luyện viên của Liên đoàn Bóng đá châu Á có các cấp độ C, B, A và Pro. Một huấn luyện viên trẻ được đào tạo đúng cách sẽ hiểu rằng dạy một đứa trẻ xoạc bóng đúng kỹ thuật quan trọng hơn dạy chúng xoạc bóng thật mạnh. Họ hiểu rằng kiểm soát cảm xúc trong tranh chấp là một kỹ năng có thể huấn luyện được, không phải là bản năng bẩm sinh không thể thay đổi.

Nhưng khi người thầy thiếu công cụ, họ truyền lại sự thiếu hụt ấy cho học trò. Và đó là cách một thế hệ cầu thủ kế tiếp học được rằng bạo lực là một phần bình thường của trò chơi.

Điều đáng chú ý là vấn đề này không thể giải quyết chỉ bằng án phạt. Hình phạt chỉ đối phó với triệu chứng bề mặt. Một án treo giò bốn trận, hay thậm chí mười trận, sẽ không dạy cho một cầu thủ cách xoạc bóng đúng. Nó chỉ khiến họ cẩn thận hơn trong việc che giấu những pha bóng của mình, hoặc tệ hơn, khiến họ trở nên tính toán hơn trong việc chọn thời điểm và đối tượng để phạm lỗi.

Có một chi tiết mà tôi cho là quan trọng nhất trong toàn bộ câu chuyện này. Những pha bóng nhắm vào Đình Bắc không phải là những pha tranh chấp ngẫu nhiên. Đó là sự nhắm mục tiêu có chủ đích vào một cầu thủ trẻ, một tài năng đang lên. Trong ngôn ngữ của những người làm bóng đá chuyên nghiệp, đây được gọi là „đe dọa có định hướng“. Và nó không phải là sản phẩm của sự vụng về. Nó là sản phẩm của một quyết định.

Contrarian

Có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn đặt ra ở đây. Nhiều người cho rằng điều kiện sân bãi và thời tiết là nguyên nhân chính của những pha vào bóng thô bạo. Mưa lớn, mặt sân kém chất lượng khiến cầu thủ khó kiểm soát chuyển động cơ thể. Điều này đúng một phần. Tôi đã từng chứng kiến những trận đấu ở châu Á nơi mặt sân biến thành bãi lầy.

Nhưng nếu nguyên nhân chỉ nằm ở mặt sân, thì việc cải thiện chất lượng sân bãi sẽ giải quyết được vấn đề. Thực tế không phải vậy. Ở những giải đấu có mặt sân tốt nhất châu Á, bạo lực sân cỏ vẫn tồn tại, chỉ là nó được dạy để trở nên tinh vi hơn, khó phát hiện hơn trước mắt trọng tài.

Điều mà vị chuyên gia châu Âu ngầm chỉ ra, và tôi cho là quan trọng nhất, là vấn đề trách nhiệm. Ông nói rằng cả Liên đoàn Bóng đá Việt Nam và Công ty Cổ phần Bóng đá Chuyên nghiệp Việt Nam đều có trách nhiệm trong việc này. Sự chia sẻ trách nhiệm này tạo ra một rủi ro phối hợp: khi một vấn đề thuộc về hai tổ chức, nó có xu hướng trở thành vấn đề của không ai cả.

Đây là điều mà những người hâm mộ bóng đá Việt Nam cần theo dõi. Không phải là liệu có thêm án phạt nào được đưa ra trong tuần tới, mà là liệu có một chương trình cải cách thực sự bắt đầu hay không. Bởi vì một án phạt có thể được công bố trong một buổi họp báo. Một chương trình cải cách cần đến nhiều năm.

Takeaway

Vậy câu hỏi tiếp theo là gì? Tôi nghĩ nó không nằm ở việc Liên đoàn sẽ công bố mức án nào cho cầu thủ tiếp theo phạm lỗi. Nó nằm ở một câu hỏi khó trả lời hơn nhiều: bao nhiêu huấn luyện viên trẻ ở Việt Nam đang dạy trẻ em mười tuổi cách xoạc bóng mà không có chứng chỉ cấp độ B của Liên đoàn Bóng đá châu Á?

Cuộc gọi lúc hai giờ sáng từ Mino không bao giờ nói về tiền; nó luôn nói về quyền lực. Ở đây cũng vậy. Cuộc tranh luận về bạo lực ở V-League không thực sự là về những pha bóng. Nó là về ai đang được trao quyền để dạy thế hệ tiếp theo chơi bóng đá như thế nào, và liệu chúng ta có đủ kiên nhẫn để chờ đợi kết quả của một quá trình thay đổi kéo dài nhiều năm hay không.