Từ khán đài trống đến World Cup: Hành trình của những cô gái Việt

Rạng sáng ngày 22 tháng 7 năm 2026, tôi ngồi trên khán đài Eden Park ở Auckland, giữa một đại dương áo trắng của cổ động viên Mỹ. Khi Quốc ca Việt Nam vang lên, một người đàn ông đứng cạnh tôi đưa tay lau nước mắt. Đó là một trợ lý huấn luyện viên của đội tuyển nữ quốc gia, người đã gắn bó với bóng đá nữ gần ba mươi năm. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng chúng tôi không chỉ chứng kiến một trận đấu, mà là điểm đến của một hành trình dài đầy cam go. Trận đấu với đội tuyển Mỹ kết thúc với tỷ số 0-3. Bảng tỷ số không có gì bất ngờ, nhưng màn trình diễn của thủ môn Trần Thị Kim Thanh là một bất ngờ thực sự. Cô liên tục cản phá các cú sút của những nhà vô địch thế giới. Có những pha bóng tưởng chừng như bàn thắng đã được ghi, nhưng đôi găng tay của Kim Thanh đã cứu thua cho đội nhà. Trên khán đài, cổ động viên Việt Nam hò reo sau mỗi pha cứu thua, còn tôi chỉ lặng lẽ ghi chép. Với tôi, câu chuyện không nằm ở con số 3-0. Câu chuyện bắt đầu từ rất lâu trước đó, từ những khán đài trống của Giải vô địch quốc gia. Năm 2026, tôi vừa tốt nghiệp đại học chuyên ngành báo chí thể thao và nhận công việc đầu tiên tại một tòa soạn trực tuyến ở Đà Nẵng. Trận tác nghiệp đầu tiên của tôi là trận khai mạc Giải vô địch bóng đá nữ quốc gia giữa Hà Nội I và Thành phố Hồ Chí Minh I tại Thanh Hóa. Tôi gặp Nguyễn Thị Tuyết Dung, một tiền vệ nhỏ con với đôi mắt sáng. Sau trận đấu, cô ấy né tránh ống kính máy quay vì nhút nhát. Tôi ngồi 45 phút trò chuyện với cô về gia đình ở Tuyên Quang, về những bữa cơm muộn sau buổi tập, về ước mơ được mặc áo tuyển quốc gia. 45 phút bên lề sân cỏ, một đời không bao giờ cũ. Bài viết của tôi về Tuyết Dung có tiêu đề “Cô gái 24 tuổi gánh hàng nghìn khán giả quê nhà” đã được chia sẻ hơn ba nghìn lần. Nhưng điều tôi nhớ nhất không phải là con số đó. Tôi nhớ khán đài vắng tanh, nhớ những hàng ghế trống dài đằng đẵng. Trên khán đài nước Nga năm 2026, khi cả thế giới hướng mắt về World Cup nam, tôi nghe thấy nhiều ghế trống mang tên phụ nữ. Đó là nỗi ám ảnh không chỉ của riêng tôi, mà của tất cả những ai yêu mến bóng đá nữ. Để hiểu ý nghĩa của việc đội tuyển nữ Việt Nam góp mặt tại World Cup 2026, cần quay ngược thời gian. Bóng đá nữ Việt Nam ra đời trong bối cảnh không có gì: thiếu sân bãi, thiếu kinh phí, thiếu sự quan tâm. Các tuyển thủ của những năm 2026 phải cày ải trên sân đất, nhận mức lương chỉ đủ trang trải cuộc sống tối giản. Họ tập luyện với cường độ tương đương nam giới nhưng được đãi ngộ thua xa. Họ phải tự lo từ đôi giày đến bữa ăn phụ. Ban huấn luyện thể lực, chuyên gia phân tích dữ liệu, bác sĩ riêng - những thứ đó gần như không tồn tại. Huấn luyện viên Mai Đức Chung, người thầy già đã dành trọn tâm huyết cho bóng đá nữ, thường phải kiêm nhiệm vai trò của một nhà quản lý, một chuyên gia tâm lý, và đôi khi là cả một người cha. Ông từng nói với tôi trong một lần trò chuyện: “Chúng tôi không có nhiều thứ, nhưng có những đứa trẻ dám mơ.” Chính những giấc mơ đó đã dẫn dắt đội tuyển vượt qua tất cả. Tại Asian Cup nữ 2026 ở Ấn Độ, đội tuyển nữ Việt Nam đối mặt với vô vàn khó khăn. Đại dịch Covid-19 khiến hàng loạt cầu thủ nhiễm bệnh, lực lượng thiếu hụt nghiêm trọng. Có trận đấu, họ phải thi đấu với số cầu thủ vừa đủ, một người bị chấn thương phải rời sân nhưng không có người thay thế. Vậy mà họ vẫn vượt qua vòng bảng. Họ thua Trung Quốc ở tứ kết, nhưng bàn thắng danh dự trên chấm phạt đền của Tuyết Dung đã khiến cả đội tin rằng điều kỳ diệu có thể xảy ra. Trận play-off với Thái Lan để giành suất dự World Cup là một trong những trận đấu đáng nhớ nhất trong lịch sử bóng đá nữ Việt Nam. Trên sân vận động ở Mumbai, đội tuyển nữ Việt Nam thi đấu với một tinh thần quả cảm phi thường. Họ phòng ngự chặt chẽ, chờ đợi thời cơ. Cú đánh đầu hiểm hóc từ một quả phạt góc đã làm tung lưới Thái Lan. Niềm vui vỡ òa, và những phút cuối trận trở thành khoảng thời gian dài vô tận khi bóng liên tục bị phá lên từ hàng phòng ngự. Tiếng còi mãn cuộc vang lên, cả đội ngã xuống sân trong nước mắt. Việt Nam đã giành vé đến Australia và New Zealand. Thế nhưng, câu chuyện World Cup không chỉ là câu chuyện về tấm vé. Đó là câu chuyện về sự chênh lệch trình độ được phơi bày trần trụi. Tại bảng E, Việt Nam nằm chung bảng với Mỹ, Hà Lan và Bồ Đào Nha. Trận ra quân gặp Mỹ, Việt Nam chủ động phòng ngự với đội hình thấp, sơ đồ 5-4-1. Ý đồ của huấn luyện viên Mai Đức Chung rất rõ: hạn chế tối đa bàn thua, chờ cơ hội phản công. Nhưng sức ép từ đội tuyển Mỹ quá lớn. Họ pressing ngay phần sân Việt Nam, gây sức ép liên tục lên hàng phòng ngự. Dù vậy, Kim Thanh đã chơi một trận xuất thần, đẩy ra hàng loạt pha bóng nguy hiểm của Alex Morgan và các đồng đội. Trận đấu với Bồ Đào Nha cho thấy sự tiến bộ của đội tuyển nữ Việt Nam. Họ tự tin hơn, có những pha lên bóng rõ ràng hơn. Nhưng sự khác biệt về tốc độ và thể lực vẫn là rào cản quá lớn. Bồ Đào Nha ghi hai bàn, còn Việt Nam không thể có bàn thắng danh dự. Dư âm của trận đấu ấy để lại một câu hỏi lớn: nếu được đầu tư tốt hơn, liệu các cô gái Việt có thể làm được gì trên đấu trường thế giới? Trận đấu cuối cùng với Hà Lan là một cú sốc. Đội tuyển nữ Hà Lan, một trong những đội bóng mạnh nhất thế giới, đã chơi với sức mạnh vượt trội. Họ chuyền bóng nhanh, di chuyển không bóng thông minh, và tận dụng tuyệt đối các cơ hội. Việt Nam thua 0-7. Trên khán đài, nhiều cổ động viên Việt Nam không kìm được nước mắt. Nhưng trong sự thất vọng đó, tôi nhìn thấy một điều quan trọng: không một cầu thủ nào bỏ cuộc. Họ chạy đến những phút cuối cùng, họ gắng gượng dựng lại hàng phòng ngự sau mỗi bàn thua. Bàn thua thứ bảy khiến trận đấu kết thúc, nhưng tinh thần ấy vẫn tiếp tục. Tổng cộng, đội tuyển nữ Việt Nam rời World Cup với 0 bàn thắng, 12 bàn thua và 0 điểm. Những con số ấy có thể khiến người ta nói rằng đây là một thất bại. Nhưng tôi tin rằng thước đo của sự tiến bộ không nằm ở bảng tỷ số. Sự xuất hiện của Việt Nam tại World Cup đã phá vỡ một định kiến: phụ nữ Việt Nam có thể chơi bóng đá đỉnh cao, có thể cạnh tranh với những nền bóng đá phát triển hàng đầu thế giới. Điều quan trọng hơn, nó đã truyền cảm hứng cho một thế hệ cô gái trẻ. Trên khán đài, tôi nhìn thấy những cô bé mặc áo số 7, số 9, mơ ước được như Huỳnh Như, được như Tuyết Dung. Nhà báo thường hỏi tôi về bàn thắng, về điểm số. Nhưng sau mỗi bàn thắng, tôi hỏi: người phụ nữ nào đã mất ngủ vì điều đó? Đó có phải là người mẹ thức khuya chờ con đi tập về, có phải là cô huấn luyện viên tình nguyện kiêm bác sĩ cho cả đội, có phải là cô bé nuôi ước mơ chơi bóng giữa những ánh mắt nghi ngờ? Khi sân vận động trống rỗng, những tiếng nói bình thường bỗng trở thành thủ lĩnh. Tôi đã chứng kiến điều đó ở nhiều giải đấu quốc nội, khi không có khán giả, không có truyền hình, các cầu thủ tự tổ chức, tự động viên nhau, tự trở thành người hùng của chính mình. World Cup đã cho họ một sân khấu lớn, nhưng điều mà họ mang đến sân khấu đó là thứ đã được tôi luyện qua hàng nghìn trận đấu vắng bóng khán giả. Góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ: không nên lãng mạn hóa câu chuyện tinh thần của đội tuyển nữ Việt Nam. Tinh thần chiến đấu là có thật, nhưng nó không nên được dùng để che đậy sự thiếu đầu tư. Tại World Cup, đội tuyển nữ Hà Lan có thể dựa vào một hệ thống đào tạo với hơn 160 nghìn cầu thủ đăng ký. Đội tuyển nữ Việt Nam dựa vào vài trăm vận động viên ở các trung tâm huấn luyện. Chúng ta tự hào về tinh thần, nhưng tinh thần không thể thay thế cho một giải trẻ bài bản, một hệ thống huấn luyện viên có chứng chỉ, những bác sĩ thể thao, những chuyên gia dinh dưỡng. Nếu chúng ta chỉ vỗ tay khen ngợi “tinh thần chiến đấu” mà quên đi câu hỏi về nguồn lực, thì những chiếc ghế trống trên khán đài giải quốc nội sẽ vẫn còn đó. Chúng ta cũng không nên so sánh bóng đá nữ Việt Nam với các đội tuyển hàng đầu chỉ dựa trên kết quả trận đấu. Tỷ số 0-7 trước Hà Lan phản ánh sự chênh lệch về trình độ, nhưng nó không phản ánh sự thiếu cố gắng. Đội tuyển nữ Việt Nam đã chơi đúng sức, đúng chiến thuật, và họ đã học được nhiều điều quý giá hơn bất kỳ chiến thắng nào. Quan trọng hơn, họ đã đặt nền móng cho một tương lai mà những cô gái trẻ có thể mơ ước trở thành cầu thủ chuyên nghiệp mà không bị nhìn nhận bằng ánh mắt thương hại. 45 phút bên lề sân cỏ, một đời không bao giờ cũ. Tôi nhớ câu nói của Tuyết Dung trong buổi trò chuyện đầu tiên: “Em muốn chứng minh rằng con gái vùng cao cũng có thể làm được.” Cô ấy đã làm được hơn thế. Cô ấy đã trở thành một phần của lịch sử. Và câu chuyện của cô ấy, câu chuyện của những cô gái mang màu áo đỏ sao vàng đến World Cup, sẽ không bao giờ cũ. Vậy, câu hỏi cuối cùng không dành cho các cô gái ấy. Câu hỏi dành cho những người làm bóng đá, những nhà quản lý, những người có khả năng rót vốn: liệu chúng ta có đủ can đảm để lấp đầy những chiếc ghế trống trên khán đài? Liệu chúng ta có dám đầu tư để những cô gái ấy không phải mất ngủ vì lo chi phí tập luyện, để họ có thể tập trung hoàn toàn vào trái bóng? Bóng đá nữ Việt Nam đã chứng minh rằng họ xứng đáng. Giờ là lúc chúng ta trả lời. Tôi tin vào sự thay đổi. Bởi một thế hệ mới đã được sinh ra trong những ngày hè 2026. Những cô bé gái trên khán đài, những đứa trẻ xem trận đấu qua màn hình tivi ở các bản làng xa xôi, chúng đã thấy một hình mẫu để noi theo. Khi một đứa trẻ nói rằng “Con muốn trở thành cầu thủ bóng đá nữ”, đó là lúc hành trình thực sự bắt đầu. Và khi đó, những chiếc ghế trống trên khán đài sẽ không còn là biểu tượng của sự lãng quên, mà là minh chứng cho một tương lai đang chờ được viết tiếp.